به پاس قدرداني از سال ها تلاش در جمع آوري تمبرها، پاكت نامه ها و ... و گراميداشت ياد و خاطره بزرگان عرصه تمبر و تمبرشناسي در ايران، در اين بخش به معرفي مختصر شرح احوال و آثار بزرگاني مي پردازيم كه اگرچه اكنون رخت از اين دنيا بربسته اند، امّا آثار ماندگارشان يادآور مجاهدت هايشان در راه اعتلاي تمبرشناسي ايران زمين بوده است.
زنده ياد دكتر محمّد دادخواه
دكتر محمّد دادخواه (1289 – 15 آذر 1359 ه.ش)، مشهورترين كارشناس تمبرهاي ايران و بوشهر بود كه با علاقه فراوان و تلاش خستگي ناپذير، مجموعه ي منحصر بفردي از تمبرهاي اوليه ايران را گردآوري نموده و با شركت در نمايشگاه هاي بين المللي تمبر مدال هاي بسياري را كسب نمود. مجموعه نمايشي وي از تمبرهاي اوليه ايران در نمايشگاه بين المللي تمبر فيليمپيا (PHILYMPIA) سال 1970 لندن، جايزه بزرگ بين المللي (Grand Prix International)را از آن خود كرد.
مرحوم دادخواه كه بنيانگذار و نخستين رئيس انجمن تمبرشناسي ايران بود، براي تهيه تمبرهاي اصيل و كمياب ايران چندين بار به كشورهاي اروپايي سفر كرد و در طي يكي از اين سفرها كه به مدّت 2 سال به طول انجاميد به كليه محافل و مراكز فيلاتليك (تمبرشناسي) اروپا مراجعه نمود و توانست با تجسس فراوان در ميان كلكسيون هاي تمبر مجموعه داران سرشناسي همچون كنت فراري، كلنل نپير، كاپيتان اولد فيلد و ... كليه تمبرهاي اوليه كشورمان را به دست آورد.
وي با گردآوري و مطالعه ي كليه مقالات مربوط به تمبرهاي اوليه ايران به زبان هاي انگليسي، فرانسه و آلماني، در سال 1339 ه.ش، كتابي را با عنوان "تمبرهاي اوليه شير و خورشيد ايران " ، به سه زبان فارسي، انگليسي و فرانسه منتشر نمود. اين كتاب، نخستين نوشته تحقيقي درباره تمبرهاي شير و خورشيد ايران به شمار مي رفت و مورد توجه فراوان محافل بين المللي تمبر قرار گرفت تا جايي كه در سال 1961 ميلادي (1340 ه.ش)، مدال كرافورد ( ويژه محققين طراز اول تمبرشناسي) به وي اهداء گرديد.
پايه و اساس اين كتاب مقالاتي است كه متخصصين فن و اساتيد صاحب نظر تمبرشناسي از قبيل كاپيتان اولد فيلد، كلنل نپير، آرنولد، گودفلو، دورنينگ بكتون و داگلاس از سال 1926 الي 1932 ميلادي در مجله تمبرشناسي انگلستان در لندن به چاپ رسانده اند. اين كتاب كه با شمارگان 100 جلد چاپ و منتشر گرديد، از جمله كتاب هاي بسيار ارزشمند و كمياب در زمينه تمبرشناسي ايران به شمار مي رود.
زنده ياد دكتر محمّد دادخواه، تنها مجموعه دار تمبر و تمبرشناس ايراني است كه در سال 1965 م. (1344 ه.ش) براي درج امضاي خويش بر روي لوحه مشاهير تمبرشناسي به انگلستان دعوت شد.
وي علاوه بر جمع آوري تمبرهاي دوره قاجار خصوصاً تمبرهاي شير و خورشيدي اوّليه ايران ، تمبرهاي موقتي مشهد و تمبرهاي سورشارژ شده احمد شاه قاجار در بوشهر ، مجموعه ي ارزشمندي از پاكت ها و مهرهاي پستي ايران را گردآوري كرد كه عمده آنها متعلق به يك مجموعه دار انگليسي به نام كاپيتان جيمز بود. ايشان به مطالعه و تحقيق درباره مهرهاي پستي ايران توجه بسياري داشت و در حقيقت بايستي ايشان را پايه گذار گردآوري مهرهاي پستي در ايران دانست.
زنده ياد يوسف بهبود چايچي
زنده ياد يوسف بهبود چايچي (1302- 1385 ه.ش)، يکی از بزرگترين مجموعه داران تمبر ايران و كميسيونر(نماينده) فدراسيون بين المللي تمبرشناسي (Fédération Internationale de Philatélie)در ايران بود. وی از جمله شاگردان مرحوم دکتر محمّد دادخواه بود که در زمان حيات خود توانست با شرکت در 75 نمايشگاه منطقه اي و بين المللی تمبر و نمايش مجموعه های بی نظير خود در طي 23 سال، 75 مدال طلا ، نقره و برنز و تعداد زيادی ديپلم افتخار کسب نمايد. وي صاحب چهار مجموعه ارزشمند شامل تمبرهای سري پست هوايی ايران، سری تمبرهای دوره قاجار ، کارت پستال و پاکت نامه های پستی قديمی ايران بود.
زنده ياد حاج حسين آقا ملك
حاج حسين آقا از سال 1315در حالي 65 سال داشت با اشتياق فراوان جمع آوري تمبر را آغاز نمود. اين پير روشن ضمير با همتّي والا و تلاشي نستوه كمر به گردآوري و مجموعه سازي تمبر بست و توانست طي مدتي كوتاه و با صرف مبالغي هنگفت اغلب تمبرهاي ايران و ديگركشورهاي عضو اتحاديه جهاني پست در آن زمان را، جمع آوري نمايد.
"بازار حلبي سازها، كتابخانه ملك" نشاني محل سكونت بزرگمردي بود كه تا پايان عمر، مجموعه تمبر خود را ارج مي نهاد و در اتاق كوچك مخصوص خود روي مخدّه مي نشست و آلبوم هاي تمبر را كه در قفسه هاي اطراف اتاق جاي داشتند، ورق مي زد.
استاد فريدون نوين فرح بخش، مجموعه دار و مدال آور اعظم تمبرهاي اصيل ايران در بخشي از مقاله ارائه شده خود در نخستين همايش تمبرشناسي ايران با عنوان "شناخت تمبر و نقش آن در جوامع بين المللي" ضمن ياد كردن از غناء و برجستگي مجموعه تمبرهاي حاج حسين آقا در ميان ساير مجموعه داران بين المللي تمبر، هوش و ذكاوت خدادادي حاج حسين آقا ملك و وقوف كامل وي بر مجموعه هاي تمبر خود را ستوده و به ذكر خاطره اي از ايشان مي پردازد:
"خاطرم هست روزي تعدادي تمبر كه براي ايشان به منزلش بردم، يكسري تمبر مصر بود؛ از اين سري تمبر، زمينه آن در دو رنگ مختلف چاپ شده بود كه زمينه قرمز قهوه اي آن كمياب و جزء تمبرهاي گران محسوب مي شود، ولي سري ارائه شده بنده از نوع معمولي آن بود. با ديدن سري تمبر بلافاصله آنرا برگرداند كه اين را دارم سري دوم كه زمينه قرمز قهوه اي دارد لازم دارم. در آن زمان بيش از هشتاد سال عمر داشتند."
از جمله مجموعه داران هم عصر ايشان مي توان از شادروان دكتر محمّد دادخواه، پدر تمبرشناسي ايران، ياد نمود كه علاوه بر طبابت به گردآوري و مطالعه تمبرهاي ايران اشتياقي وافر داشت و از ميان ساير مجموعه داران مي توان به علي اتحاديه، هدايت اسكندري، قاسملو افشار، سرتيپ انصاري، سرهنگ جواد زرّين نعل، ادوارد ژوزف، فريدون ژوزف، سرتيپ غلامحسين سرود، سرتيپ حسين پوركارگشا، عبدالرسول سيگارودي، ابراهيم كاشاني، قرابط مائيكوپيان، محمود مصاحب، همايون مؤدب و مجيد مؤقر اشاره نمود ولي آنچه نام زنده ياد حاج حسين ملك را در بين اين خيل كه شايد تمامي شان به ديار باقي شتافته باشند، برجسته و درخشان مي سازد وقف اين تحفه بي نظير به آستان قدس رضوي مي باشد.
زنده ياد حاج حسين نوين فرح بخش
زنده ياد حاج حسین نوین فرحبخش (1281- 1373 ه.ش) یکی از قدیمی ترین فروشندگان تمبر در ایران بود که فعاليت خود را در زمينه معاملات تمبر از سال 1304 ه.ش در تهران شروع كرد و رويهم رفته به مدّت 70 سال به کار تمبر اشتغال داشت.
از جمله اقدامات بزرگ وی در عرصه تمبر و تمبرشناسي ايران مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
· ايجاد مؤسسه تمبر "نوین فرح بخش و پسران".
· انتشار اولين گاتالوگ "راهنماي تمبر ايران" در سال ... .
· انتشار9 شماره " مجله تمبر" نخستین مجله تمبر در ایران در سال 1329 ه.ش با همكاري زنده يادان ادوارد ژوزف (مدير عامل وقت بيمه ملّي ايران) و محمود مصاحب.
· برگزاري اولين نمايشگاه تمبر در ايران و خاورميانه در سال 1330.
منبع : سایت تمبرایران
مدیریت